Nhạc Kịch:
Ải Nam Quan
(Phối hợp Thi, Vũ, Nhạc, Kịch)
Soạn giả: Song Thuận

.
Nhân vật:

1. Nguyễn Trãi: Khoảng hơn 20 tuổi, dáng thư sinh và thông minh.
2. Nguyễn Phi Khanh: Trên 50, trông già yếu, nhưng đôi mắt sáng quắc đầy cương nghị, đeo gông.
3. Ban Vũ Lạc Hồng

Cảnh: Ải Nam Quan.
Nhạc: “Đây Nam Quan”, Thơ Song Thuận, nhạc Xuân Điềm.
Thời gian: Sáng sớm.

Mở Màn

Tiếng hát: “Đây Nam Quan”
           “Đây Nam Quan nghìn năm còn ghi dấu”
           “Ải địa đầu, xương máu giữ quê hương”
           “Núi non cao làm thành quách biên cương”
           “Chia ranh giới rành rành hai đất nước”
Phần Vũ của Ban vũ Lạc Hồng (Luân Vũ phụ trách)
(Sau đó là phần Nguyễn Trãi gặp cha, ông không ngăn nổi xúc động, quỳ xuống khóc)

Nguyễn Trãi:
           Cha ơi cha! vì đâu nên nỗi?
           Tấm thân già thay đổi thế này sao?
           Gông cùm xiết cổ đè đầu,
           Tả tơi y phục, tiêu hao dáng người...
Nguyễn Phi Khanh (xúc động, nâng con dậy):
           Trãi con!
           Hãy can trường lên. Thôi đừng khóc nữa!
           Nước mất rồi, giặc chiếm ắt nhà tan!
           Cảnh chia ly cùng khắp cả nhân gian
           Đâu chỉ riêng ta mà con bi luỵ!
Nguyễn Trãi:
           Cha ôi!
           Giặc gian ác hung tàn không kể xiết,
           Chúng phen này mưu diệt giống Tiên Long...
           Đồng hoá dân ta, đảo tục di phong!
           Biến Nam quốc sơn hà thành quận huyện...
Nguyễn Phi Khanh:
           Con yêu quí, Trãi ơi, con đã hiểu
           Sao chưa về diệt giặc cứu giang san?
           Thế hệ cha đã lỡ một thời gian
           Để nước mất, nhà tan đầy thống hận!
Nguyễn Trãi (thổn thức):
           Cha, cha ơi...!
           Đường viễn xứ, bước lưu đầy biên trấn...
           Con xin cha được kề cận theo hầu.
           Rồi ngày mai trời rạng phấn niềm đau,
           Con sẽ quay về bày mưu giết giặc!

(Viên Tướng Minh nghe tới đây, bèn nổi giận, vung kiếm chém Nguyễn Trãi, nhưng bị người bạn của Nguyễn Trãi rất giỏi võ đi theo ngăn cản, khống chế được viên tướng Minh. Nguyễn Phi Khanh phải lên tiếng can thiệp, buông tha cho viên tướng Tàu).

Nguyễn Phi Khanh (thấy viên tướng Minh bị thua bèn lên tiếng) :
           Ngừng tay!
           (nói với Nguyễn Trãi)
           Trãi con,
           Thôi hãy dừng chân. Đây Ải Nam Quan,
           Con đừng theo cha nữa!
           Khóc lóc làm gì thêm nhụt chí Nam nhi!
           Đất nước ta, trang lịch sử hùng uy,
           Quân Nguyên Tống, đã nhiều phen phơi xương trắng!
Nguyễn Trãi:
           Dạ thưa cha,
           Đất nước Nam bị giặc phá tan hoang,
           Con biết chứ, “thất phu còn hữu trách”
           Nhưng thưa cha, sinh ly là tử biệt..
           Đến bao giờ, mới gặp lại cha ôi!
Nguyễn Phi Khanh:
           Trãi con à!
           Hãy lau khô giọt lệ khóc cha già!
           Bởi nước mắt con, không làm kẻ thù run sợ.
           Lời than van, giặc chẳng bớt hung tàn!
           Con hãy về đi… về đi!
           Lo trả thù cho cha, rửa hờn cho nước!
           Mau hãy trở về cứu lấy giang san!
Nguyễn Trãi:
           “Trả thù cho cha, rửa hờn cho nước?”
           Con xin vâng, lời giáo huấn nghiêm đường...
           Cha thân yêu! Nơi đất khách Kim Lăng,
           Xin hãy chờ con một ngày quang phục!
Nguyễn Phi Khanh:
           Trãi con à!
           Cha một đi không mong ngày trở lại,
           Nắm xương tàn ngoài quan ải xa xôi.
           Con xem cha như khuất núi lâu rồi!
           Hãy về đi, và hãy thề: Tổ Quốc là trên hết!
Nguyễn Trãi (quỳ xuống, dơ tay thề):
           Con xin thề, lời thề trên biên ải
           Lấy máu thù rửa sạch hận Nam Quan!
Nguyễn Phi Khanh (cười bằng lòng):
           Ha…ha…ha…! Được, được lắm, nhưng con phải nhớ rằng:
           “Đem đại nghĩa để thắng hung tàn”
           “Lấy chí nhân mà thay cường bạo!”
Nguyễn Trãi (nhắc lại lời cha):
           “Đem đại nghĩa thắng hung tàn”
           “Lấy chí nhân thay cường bạo!”
           Dạ, thưa cha,
           Con đã nghe và con đã rõ,
           Một lạy này xin nhớ mãi lời răn...!
           Vĩnh biệt cha!

(Tiếng hát vang lên khắp hội trường, cùng với điệu vũ của đoàn vũ Lạc Hồng)

“Đây Nam Quan, mồ chôn giặc phương Bắc”
“Máu xương hoà nước mắt giữ quê hương”
“Hãy hiên ngang, này dòng giống Tiên Long”
“Gương bất khuất đời đời, soi sáng mãi”

“Đây Nam Quan, người Nam còn tê tái”
“Nỗi đau nào, Nguyễn Trãi tiễn đưa cha!”
“Hãy về đi, nợ nước trước thù nhà”
“Con hãy nhớ, về đi cứu sơn hà”

“Còn nhớ chăng? Hỡi Bắc phương, Quỉ đầu Môn...”(1)
“Còn nhớ chăng? Tướng Liễu Thăng, quỉ không đầu”
“Còn nhớ chăng? Đánh châu Khâm, đánh Ung Liêm”
“Còn nhớ chăng? Lý viễn chinh phạt quân thù”

“Đã bao lần quân xâm lăng vượt Ải quan,”
“Phải kinh hồn, thu binh giáp để qui hàng!”
“Đã bao lần ta đi ngang Ải Nam Quan”
“Ngẩng cao đầu, gươm bất khuất giữ giang san!”

“Bỗng rụng rời...Ôi Nam Quan còn nữa đâu!”
“Giống Lạc Hồng không im tiếng, lặng cúi đầu”
“Nhớ câu thề nơi biên cương diệt xâm lăng”
“Chẳng bao giờ ta để mất Ải Nam Quan”
“Nam Quan, Nam Quan...mãi mãi của Việt Nam!”

Màn Hạ

(1) Ngạn ngữ: Quỉ Môn Quan! Quỉ Môn Quan!
                    Thập nhân khứ, nhất nhân hoàn.
(Quỉ Môn Quan là vùng đất hiểm trở thuộc Ải Chi Lăng)